کتاب روش شناسی ترجمه قرآن کریم

کتاب روش شناسی ترجمه قرآن کریم

درباره ترجمه و به ویژه ترجمه قرآن و حدیث تاکنون مطالب بسیاری از سوی کارشناسان ترجمه ارائه شده است با این همه، هنوز نقاط کور بسیاری در آن وجود دارد که باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. امروزه ترجمه از نگاه ساده گذشتگان بسیار فراتر رفته و با توجه به اهمیت کارکردهای آن، حوزه وسیعی از مباحث نظری را به خود اختصاص داده و پیچیده تر و روشمندتر شده و نیازمندی‌های جدیدی یافته است. در همین راستا پژوهشگاه حوزه و دانشگاه پیش تر درسنامه ترجمه را با هدف تأمین متن آموزشی منتشر کرده بود که با همه کاستی هایش با استقبال و تقدیر مواجه و از سوی نهمین کتاب فصل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نیز کتاب سال حوزه علمیه قم برنده جایزه شد ولی با همه این اوصاف لازم بود اولا، برخی ضعف ها برطرف می‌شد و بعضی مباحث مختصر شود و ثانیاً، برخی کاستی‌ها که جای خالی آن‌ها کاملاً احساس می‌شد بدان افزوده شود؛ از این رو کتاب یاد شده با نگارش مجدد و تغییرات و افزوده‌های فراوان با نام روش شناسی ترجمه قرآن کریم عرضه گردید. در این مجموعه کوتاه تلاش شده مهمترین مباحث نظری و کاربردی ترجمه به بحث گذاشته شود و نقشه راهی برای علاقه مندان به ترجمه ارائه گردد.

1-نگارنده در این کتاب در پی نقد ترجمه‌های قرآن کریم نبوده و نقل شاهد مثال‌ها از ترجمه ها صرفاً با هدف آموزشی انجام شده است.

2- در انتخاب ترجمه ها سعی شده از آخرین چاپ استفاده شود ولی احتمال وجود نسخه‌هایی کامل‌تر و با تجدید نظر مؤلفان آنها منتفی نیست به ویژه که شماری از شواهد از کتاب درسنامه ترجمه انتخاب شده و از زمان تألیف آن تاکنون سالیانی می‌گذرد و احتمال ویرایش ترجمه‌ها و در مورد برخی از آن‌ها ویرایش‌های متعدد وجود دارد.

3- از بین ترجمه‌های موجود در بازار یا کتابخانه های تخصصی یا نرم افزار «جامع التفاسير»، تن‌ها از ترجمه‌هایی استفاده شد که می‌توانستند شاهدی برای موضوع بحث به ما ارائه دهند و نقل از ترجمه ها دلیل بر تأیید آن‌ها نیست بلکه می‌توان انتخاب بسیاری از شواهد را تصادفی تلقی کرد.

۴- در نقل ترجمه‌ها جز رعایت فصل و وصل به سبک معمول زمان ما و نیز برخی ویرایشی آن هم در موارد ضروری - البته در غیر شاهد مثال - نگاشته مترجم عینا نقل شده است؛ از این رو گاه ناهماهنگی هایی در متن و شاهدها در ویرایش فنی دیده می‌شود.

5-  به دلیل ضيق مجال نام مترجمان در اغلب موارد بدون القاب ذكر شده که پیشاپیش از همه آن‌ها عذرخواهی می‌شود.

6- در نقل شواهد از ترجمه‌ها در اغلب موارد نظر به همان شاهد مثال بوده و چه بسا اشکالات دیگری نیز در ترجمه ها وجود داشته که جز موارد بسیار محدود بدان‌ها پرداخته نشده است. بنابراین تأیید یک شاهد به معنای تأیید آن تن‌ها از جنبه مورد بحث است نه از همه جوانب. یکی از نکات مورد توجه مخلوط نشدن مباحث حوزهه‌ای گوناگون علوم مورد نیاز مترجم در مباحث روشی این کتاب است.  دانش‌هایی مانند روش فهم و تفسیر قرآن برخی مباحث ادبیات و زبان فارسی و نیز زبان شناسی و مباحث مهم آن در حوزه ایجاد تعادل‌های صرفی نحوی و بلاغی که به دلیل ضیق مجال و تضییع نشدن آنها در انتقال ناقص به منابع تخصصی مربوط واگذار شده‌اند مگر موارد اندکی که یاد کرد آنها در این مجموعه به رغم ضيق مجال مفید تشخیص داده شده است.